Dobór optymalnego węzła kruszącego jest istotą każdej inwestycji w kopalni odkrywkowej czy żwirowni. Nierzadko wiąże się z podjęciem decyzji o charakterze strategicznym, która determinuje nie tylko docelową przepustowość linii produkcyjnej, ale rzutuje bezpośrednio na jednostkowe koszty eksploatacyjne (OPEX, ang. operational expenditure), ryzyko nieplanowanych przestojów oraz rentowność całego zakładu.

W obliczu niezwykle zróżnicowanej oferty rynkowej należy pamiętać, że w przemyśle wydobywczym nie ma maszyn uniwersalnych. Każdy typ kruszarki charakteryzuje się odmiennym rodzajem pracy, precyzyjnie zdefiniowanym zakresem aplikacji oraz twardymi limitami technologicznymi. Poniżej przedstawiamy zestawienie technologii redukcji frakcji, stanowiącej merytoryczną bazę przed ostatecznym wyborem parku maszynowego.

Kruszarki szczękowe – niezawodne w kruszeniu 

Kruszarki szczękowe od dziesięcioleci stanowią podstawę pierwszego stopnia kruszenia w kopalniach odkrywkowych twardych skał. Ich zasada działania opiera się na ściskaniu materiału między nieruchomą a ruchomą szczęką, dzięki czemu sprawdzają się doskonale przy przeróbce granitów, bazaltów, kwarcytów i innych skał o wysokim wskaźniku twardości.

Modularna konstrukcja i duża wytrzymałość

Nowoczesne kruszarki szczękowe są projektowane z myślą o długim czasie pracy bez awarii. Modularna, niespawana konstrukcja ramy zapewnia wysoką wytrzymałość zmęczeniową, a wymienne szczęki kruszące dobierane są zależnie od twardości i abrazyjności kruszonego materiału. W praktyce oznacza to, że te same maszyny mogą pracować zarówno przy kruszeniu żwiru i miękkich wapieni, jak i bardzo twardych skał magmowych. Przy doborze kruszarki szczękowej decydujące są szerokość i wysokość otworu zasilającego, regulacja szczeliny wylotowej, nominalna wydajność wyrażona w tonach na godzinę oraz dostępność automatyki sterującej procesem kruszenia.

Kruszarki stożkowe

Kruszarki szczękowe i stożkowe często pracują razem w jednym ciągu technologicznym. O ile szczękowe zajmują się wstępnym rozdrobnieniem dużych brył, o tyle kruszarki stożkowe przejmują materiał na etapie kruszenia wtórnego i trzeciorzędnego, a nawet czwartego stopnia kruszenia. 

W nowoczesnych węzłach maszyny te wraz z wielopokładowymi przesiewaczami tworzą wysoce wydajny obieg zamknięty, w którym odseparowany materiał automatycznie nawraca do ponownej redukcji. Z inżynieryjnego punktu widzenia, głównym walorem technologii stożkowej jest nadawanie kruszywu kształtu. Dzięki inteligentnym systemom sterowania oraz możliwości adaptacji profilu komór kruszących, urządzenia te gwarantują pełną elastyczność operacyjną, optymalizując wskaźniki OPEX.

Kruszarki udarowe 

Kruszarki udarowe to maszyny, w których materiał rozdrabniany jest przez uderzenie w szybko obracający się wirnik wyposażony w młotki lub listwy udarowe. W odróżnieniu od kruszarek szczękowych i stożkowych ten typ maszyny dostarcza produkt o bardziej foremnym kształcie ziarna już po pierwszym stopniu kruszenia, bez konieczności stosowania kolejnych urządzeń.

Kruszarki udarowe w recyklingu i przy twardych skałach

Sprawdzają się najlepiej przy kruszeniu wapieni i dolomitów, ale coraz częściej stosuje się je również przy przeróbce granitów i porfirów oraz przy kruszeniu gruzu budowlanego i destruktu asfaltowego. Odpowiednie młotki ze stali martenzytycznej lub stopów wysokochromowych umożliwiają ekonomiczną pracę nawet przy materiałach o wysokiej ścieralności.

Mobilne zakłady kruszące – elastyczność na złożu

Coraz więcej firm wydobywczych rezygnuje z budowy stacjonarnych zakładów przeróbczych na rzecz mobilnych zakładów kruszących. Maszyny na gąsienicach można przemieszczać bezpośrednio przy ścianie wyrobiska, dzięki czemu eliminowany lub ograniczany jest kosztowny transport dużych gabarytów urobku, a operator koparki lub ładowarki może kontrolować cały proces kruszenia z kabiny maszyny.

Ciągi technologiczne i sterowanie

Dzisiejsze kruszarki i przesiewacze do kruszyw w wersji mobilnej mogą tworzyć w pełni samodzielne ciągi kruszenia złożone z dwóch, trzech, a nawet czterech urządzeń połączonych kablem komunikacyjnym.

Warto także wspomnieć, że blokada jednej maszyny zatrzymuje cały ciąg, co zapobiega przeciążeniu kolejnych urządzeń. Dostępne są też wersje z bezprzewodowym sterowaniem radiowym. Mobilne maszyny są produkowane w kilkudziesięciu konfiguracjach, obejmujących różne typy kruszarek, poziomy wydajności od kilkudziesięciu do ponad 600 t/h oraz warianty napędu.

Na co zwrócić uwagę przy wyborze maszyny?

Przed podjęciem decyzji zakupowej warto zebrać dokładne dane technologiczne dotyczące planowanego procesu. Warto wymienić kilka najważniejszych czynników, które determinują wybór właściwego urządzenia:

• rodzaj i twardość skały – inną maszynę dobiera się do wapienia, inną do granitu czy kwarcytu.
• abrazyjność (ścieralność) materiału – przekłada się na żywotność części zużywalnych i koszty eksploatacyjne.
• maksymalny rozmiar nadawy – determinuje wymagany rozmiar otworu zasilającego.
• oczekiwana wydajność w tonach na godzinę – wpływa na dobór modelu i konfiguracji całego ciągu.
• wymagane frakcje końcowe – decydują o konieczności zastosowania przesiewaczy i liczbie stopni kruszenia.
• mobilność czy stacjonarność – zależy od charakteru złoża i dostępności infrastruktury.

Nie ma jednego modelu maszyny, który sprawdziłby się w każdych warunkach. Każda sytuacja i każdy materiał wymaga indywidualnego podejścia, dlatego przy zakupie warto oprzeć się na doradztwie dostawcy z udokumentowanym doświadczeniem w branży.

BH Ruda – zaufany dystrybutor kruszarek

Na polskim rynku jednym z ważniejszych dostawców maszyn dla przemysłu wydobywczego i kruszyw jest BH Ruda, wyłączny autoryzowany dystrybutor Metso z dużym doświadczeniem. W ofercie firmy znajdują się mobilne kruszarki i przesiewacze do kruszyw, a także urządzenia stacjonarne i przewoźne.