Szkolenia z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy są jednym z podstawowych elementów przygotowania pracownika do bezpiecznego wykonywania obowiązków. Nie powinny być traktowane wyłącznie jako formalność wymagana przy zatrudnieniu. Dobrze przeprowadzone szkolenie pozwala zapoznać pracownika z zagrożeniami występującymi na jego stanowisku, zasadami postępowania w sytuacjach awaryjnych oraz metodami ograniczania ryzyka wypadków. Za prawidłową organizację szkoleń BHP odpowiada pracodawca. Musi on zapewnić pracownikowi odpowiednie przeszkolenie przed dopuszczeniem go do pracy, a następnie kierować go na szkolenia okresowe. Wszystkie szkolenia odbywają się w czasie pracy i na koszt pracodawcy.

Jakie są rodzaje szkoleń BHP?

Przepisy wyróżniają dwa podstawowe rodzaje szkoleń:

• szkolenie wstępne,
• szkolenie okresowe.

Zakres i sposób przeprowadzenia szkolenia powinny być dopasowane do stanowiska, rodzaju wykonywanych obowiązków oraz zagrożeń występujących w środowisku pracy.

Szkolenie wstępne BHP

Szkolenie wstępne należy przeprowadzić przed dopuszczeniem nowo zatrudnionej osoby do wykonywania pracy. Składa się ono z dwóch części: instruktażu ogólnego oraz instruktażu stanowiskowego.

Instruktaż ogólny

Instruktaż ogólny ma zapoznać pracownika z podstawowymi przepisami i zasadami BHP obowiązującymi w zakładzie pracy. Obejmuje między innymi informacje dotyczące:

• praw i obowiązków pracownika oraz pracodawcy,
• zasad poruszania się po zakładzie,
• postępowania w razie wypadku lub awarii,
• ochrony przeciwpożarowej,
• udzielania pierwszej pomocy.

Instruktaż ogólny odbywają nowo zatrudnieni pracownicy, a także studenci odbywający praktyki i uczniowie realizujący praktyczną naukę zawodu.

Może go przeprowadzić między innymi pracownik służby BHP, osoba wykonująca zadania tej służby, odpowiednio przygotowany pracodawca albo wyznaczony pracownik posiadający wymaganą wiedzę i aktualne szkolenie BHP.

Instruktaż stanowiskowy

Instruktaż stanowiskowy odbywa się bezpośrednio na stanowisku pracy. Jego celem jest zapoznanie pracownika z:

• zagrożeniami występującymi podczas wykonywania obowiązków,
• ryzykiem zawodowym,
• zasadami korzystania z maszyn, narzędzi i wyposażenia,
• środkami ochrony indywidualnej,
• bezpiecznymi metodami wykonywania poszczególnych czynności.

Instruktaż stanowiskowy przeprowadza się między innymi dla pracowników zatrudnianych na stanowiskach robotniczych oraz innych stanowiskach, na których występują czynniki niebezpieczne, szkodliwe lub uciążliwe. Należy go przeprowadzić również przy przeniesieniu pracownika na takie stanowisko, a w określonych sytuacjach także po zmianie technologii, organizacji pracy, maszyn lub stosowanych materiałów.

Pracownik wykonujący obowiązki na kilku stanowiskach powinien odbyć instruktaż na każdym z nich. Instruktaż kończy się sprawdzianem wiedzy i umiejętności, którego pozytywny wynik stanowi podstawę dopuszczenia do pracy.

Czy zawsze trzeba powtarzać szkolenie wstępne?

Szkolenie wstępne nie jest wymagane, jeżeli pracownik podejmuje pracę na tym samym stanowisku, które zajmował u danego pracodawcy bezpośrednio przed zawarciem kolejnej umowy o pracę.

Zwolnienie to nie dotyczy jednak sytuacji, w której zmienia się stanowisko, zakres obowiązków albo warunki wykonywania pracy. Pracodawca powinien każdorazowo sprawdzić, czy dotychczasowe przygotowanie pracownika pozostaje odpowiednie.

Szkolenie okresowe BHP

Szkolenie okresowe ma na celu przypomnienie i uaktualnienie wiedzy pracownika. Powinno uwzględniać zmiany w przepisach, nowe zagrożenia oraz rozwiązania techniczne i organizacyjne stosowane w firmie.

Pierwsze szkolenie okresowe należy przeprowadzić:

• w ciągu 6 miesięcy od rozpoczęcia pracy – w przypadku pracodawców oraz osób kierujących pracownikami, takich jak kierownicy, mistrzowie i brygadziści;
• w ciągu 12 miesięcy od rozpoczęcia pracy – w przypadku pozostałych grup pracowników podlegających szkoleniom okresowym.

Jak często należy przeprowadzać szkolenia okresowe?

Minimalna częstotliwość szkoleń zależy od rodzaju stanowiska:

Grupa pracowników	Minimalna częstotliwość szkolenia
Pracownicy wykonujący prace szczególnie niebezpieczne	co najmniej raz w roku
Pracownicy zatrudnieni na stanowiskach robotniczych	co najmniej raz na 3 lata
Pracodawcy i osoby kierujące pracownikami	co najmniej raz na 5 lat
Pracownicy inżynieryjno-techniczni	co najmniej raz na 5 lat
Pracownicy służby BHP i osoby wykonujące jej zadania	co najmniej raz na 5 lat
Pozostali pracownicy narażeni na czynniki niebezpieczne, szkodliwe lub uciążliwe	co najmniej raz na 5 lat
Pracownicy administracyjno-biurowi podlegający szkoleniom okresowym	co najmniej raz na 6 lat

Są to terminy maksymalne. Pracodawca może zdecydować o częstszym organizowaniu szkoleń, jeżeli uzasadniają to warunki pracy, występujące zagrożenia, liczba wypadków lub zmiany technologiczne. Częstotliwość i czas trwania szkoleń ustala się po konsultacji z pracownikami albo ich przedstawicielami.

Kiedy pracownik biurowy może być zwolniony ze szkolenia okresowego?

Szkolenie okresowe może nie być wymagane w przypadku niektórych pracowników administracyjno-biurowych. Zwolnienie dotyczy zasadniczo pracowników zatrudnionych przez pracodawcę, którego przeważająca działalność należy do grupy z kategorią ryzyka nie wyższą niż trzecia.

Wyjątek nie może być stosowany automatycznie. Jeżeli z oceny ryzyka zawodowego wynika, że okresowe szkolenie jest potrzebne, pracodawca musi je przeprowadzić. Gdy kategoria ryzyka działalności wzrośnie powyżej trzeciej albo konieczność szkolenia będzie wynikała z nowej oceny ryzyka, należy zorganizować je w terminie nie dłuższym niż 6 miesięcy.

Jak mogą być prowadzone szkolenia okresowe?

Szkolenia pracowników na stanowiskach robotniczych przeprowadza się w formie instruktażu.

Dla pozostałych grup mogą one przyjąć formę:

• kursu,
• seminarium,
• samokształcenia kierowanego, w tym z wykorzystaniem materiałów udostępnionych przez internet.

Samokształcenie kierowane nie polega jedynie na przesłaniu prezentacji lub testu. Organizator powinien zapewnić odpowiedni program, materiały oraz możliwość konsultacji z osobami posiadającymi właściwe kwalifikacje.

Każde szkolenie okresowe kończy się egzaminem. Po uzyskaniu pozytywnego wyniku uczestnik otrzymuje zaświadczenie, które należy przechowywać w części B jego akt osobowych.

Jakie obowiązki ma pracodawca?

Do najważniejszych obowiązków pracodawcy związanych ze szkoleniami BHP należy:

• niedopuszczenie do pracy osoby, która nie posiada wymaganej wiedzy i umiejętności,
• zapewnienie szkolenia odpowiedniego do rodzaju stanowiska,
• organizowanie szkoleń w czasie pracy i pokrywanie ich kosztów,
• pilnowanie terminów szkoleń okresowych,
• przygotowanie programów dostosowanych do warunków występujących w firmie,
• wyznaczenie odpowiednio przygotowanych instruktorów i wykładowców,
• prawidłowe dokumentowanie przeprowadzonych szkoleń,
• przechowywanie kart i zaświadczeń w aktach osobowych,
• ponowne przeszkolenie pracownika w przypadku istotnej zmiany warunków pracy.

Od 12 grudnia 2025 roku przepisy dopuszczają elektroniczne potwierdzenie odbycia instruktażu ogólnego i stanowiskowego. Nie oznacza to jednak, że każde szkolenie wstępne może zostać przeprowadzone całkowicie zdalnie. Zmiana dotyczy przede wszystkim sposobu potwierdzania jego odbycia, a pracodawca nadal musi prawidłowo skompletować dokumentację.

Najczęstsze błędy związane ze szkoleniami BHP

Jednym z najpoważniejszych błędów jest dopuszczenie pracownika do pracy przed ukończeniem szkolenia wstępnego. Problemem bywa również organizowanie instruktażu stanowiskowego wyłącznie na papierze, bez praktycznego pokazania bezpiecznych metod pracy.

Do częstych nieprawidłowości należą także:

• przekroczenie terminu szkolenia okresowego,
• niedostosowanie programu do stanowiska,
• brak instruktażu po zmianie maszyny lub technologii,
• prowadzenie szkolenia przez osobę bez odpowiedniego przygotowania,
• brak wymaganych podpisów lub potwierdzeń,
• przechowywanie niekompletnej dokumentacji,
• błędne założenie, że każdy pracownik biurowy jest zwolniony ze szkoleń okresowych.

Aby ograniczyć ryzyko takich uchybień, warto prowadzić harmonogram szkoleń oraz regularnie aktualizować dokumentację po zmianach organizacyjnych.

Profesjonalna organizacja szkoleń BHP

Prawidłowa organizacja szkoleń wymaga nie tylko znajomości terminów, ale również przygotowania odpowiednich programów, dokumentacji oraz treści dopasowanych do rzeczywistych warunków pracy.

Jeżeli szukasz sprawdzonego partnera, który pomoże zorganizować szkolenia oraz uporządkować obowiązki w zakresie bezpieczeństwa pracy, sprawdź ofertę firmy BHP Sułkowski. Wsparcie zewnętrznych specjalistów może obejmować zarówno prowadzenie szkoleń, jak i nadzorowanie ich terminów oraz przygotowanie wymaganej dokumentacji.

Podsumowanie

Szkolenia BHP nie są jednorazowym obowiązkiem związanym z przyjęciem pracownika. Tworzą system, który powinien być regularnie aktualizowany i dostosowywany do rodzaju wykonywanej pracy.

Pracodawca odpowiada za to, aby szkolenie zostało przeprowadzone we właściwym terminie, na jego koszt i w czasie pracy. Powinien również zadbać, aby przekazywana wiedza odpowiadała rzeczywistym zagrożeniom. Dzięki temu szkolenie przestaje być wyłącznie formalnością, a staje się praktycznym narzędziem ograniczającym ryzyko wypadków i zwiększającym bezpieczeństwo całego zespołu.